Smart home i systemy BEMS a świadectwo charakterystyki budynków

Artykuł omawia wpływ systemów Smart Home i BEMS na charakterystykę energetyczną budynków oraz obowiązki właścicieli nieruchomości związane z automatyką budynkową. Wyjaśnia, w jaki sposób inteligentne sterowanie ogrzewaniem, wentylacją i klimatyzacją poprawia efektywność energetyczną, obniża emisję CO₂ oraz może ograniczać obowiązek okresowych kontroli systemów HVAC.

Nowoczesne budownictwo coraz częściej wykorzystuje zaawansowane systemy automatyki budynkowej oraz systemy zarządzania energią w budynkach (BEMS – Building Energy Management Systems). Rozwiązania te mają kluczowe znaczenie dla poprawy efektywności energetycznej, umożliwiając nie tylko monitorowanie, ale także inteligentne sterowanie zużyciem energii w czasie rzeczywistym. W świetle znowelizowanych przepisów, wdrożenie takich technologii pozwala na istotne udogodnienia w zakresie obowiązków kontrolnych dla właścicieli i zarządców obiektów niemieszkalnych.

Inteligentne sterowanie a optymalizacja zużycia energii

Systemy automatyki w budynkach (Smart Home, BEMS) umożliwiają ciągły monitoring i elektroniczną kontrolę sprawności systemów ogrzewania, wentylacji i klimatyzacji. Dzięki zdolności do sterowania w celu zapewnienia optymalnego wytwarzania, dystrybucji, magazynowania i wykorzystywania energii, systemy te pozwalają na znaczną redukcję strat energetycznych.

Zgodnie z przepisami, obiekty wyposażone w takie systemy mogą zostać zwolnione z niektórych okresowych kontroli systemów ogrzewania i klimatyzacji. Wynika to z faktu, że inteligentne zarządzanie energią pozwala na bieżąco korygować pracę urządzeń, co jest równoważne z utrzymaniem ich wysokiej sprawności energetycznej.

Wykres kołowy przedstawia wpływ systemów Smart Home oraz BEMS (Building Energy Management Systems) na charakterystykę energetyczną budynków. Analiza pokazuje, że największe znaczenie ma poprawa sprawności instalacji HVAC, która odpowiada za około 35% całkowitego efektu energetycznego osiąganego dzięki automatyce budynkowej. Systemy inteligentnego sterowania pozwalają na bieżące monitorowanie parametrów pracy ogrzewania, wentylacji i klimatyzacji. Dzięki temu możliwe jest dynamiczne dostosowywanie pracy urządzeń do rzeczywistego zapotrzebowania energetycznego budynku. W praktyce oznacza to ograniczenie nadmiernego zużycia energii oraz eliminację niepotrzebnych strat wynikających z pracy instalacji przy nieoptymalnych ustawieniach. Drugim najważniejszym efektem wdrożenia automatyki jest obniżenie wskaźnika energii końcowej (EK), odpowiadające za około 30% wpływu na charakterystykę energetyczną. Parametr ten ma kluczowe znaczenie dla właścicieli nieruchomości, ponieważ bezpośrednio przekłada się na koszty eksploatacyjne budynku. Inteligentne sterowanie umożliwia redukcję zużycia paliw, energii elektrycznej oraz energii cieplnej poprzez harmonogramy pracy urządzeń, strefowanie temperatur oraz automatyczne zarządzanie obciążeniami energetycznymi. Około 20% wpływu systemów BEMS dotyczy integracji odnawialnych źródeł energii.

Zaawansowane systemy automatyki znacznie ułatwiają współpracę instalacji fotowoltaicznych, pomp ciepła, magazynów energii czy systemów odzysku ciepła z pozostałymi instalacjami budynku. Dzięki temu możliwe jest bardziej efektywne wykorzystanie energii produkowanej lokalnie oraz zwiększenie udziału OZE w bilansie energetycznym nieruchomości. Pozostałe 15% wpływu odnosi się do redukcji emisji CO₂. Ograniczenie zużycia energii z paliw kopalnych bezpośrednio wpływa na zmniejszenie śladu węglowego budynku. W praktyce budynki wyposażone w systemy Smart Home i BEMS osiągają korzystniejsze wskaźniki emisji, co może poprawiać ich ocenę energetyczną oraz zwiększać atrakcyjność inwestycyjną na rynku nieruchomości. Analiza wykresu pokazuje również, że automatyka budynkowa przestaje być wyłącznie rozwiązaniem podnoszącym komfort użytkowników. Coraz częściej staje się kluczowym elementem strategii zarządzania energią i spełniania wymogów prawnych dotyczących efektywności energetycznej budynków. Szczególne znaczenie ma to dla obiektów niemieszkalnych o dużej mocy instalacji HVAC, gdzie przepisy wymagają wdrażania systemów automatyki i sterowania jako standardu nowoczesnego zarządzania nieruchomością.

Obowiązki dla budynków niemieszkalnych o dużej mocy

Dla budynków niemieszkalnych o sumarycznej nominalnej mocy cieplnej lub mocy chłodniczej systemu ogrzewania lub połączonego systemu ogrzewania i wentylacji wynoszącej powyżej 290 kW, ustawodawca wprowadził konkretne terminy na wdrożenie systemów automatyki.

Tabela 1. Terminy i warunki dla wdrożenia automatyki (dla budynków > 290 kW)

Korzyści dla świadectwa charakterystyki energetycznej

Wpływ systemów BEMS i automatyki budynkowej jest bezpośrednio uwzględniany przez audytora podczas sporządzania świadectwa charakterystyki energetycznej.

• Precyzyjne wskaźniki: Audytor analizuje automatykę i sterowanie jako integralną część instalacji, co zazwyczaj skutkuje korzystniejszymi wskaźnikami zapotrzebowania na energię użytkową, końcową oraz pierwotną.
• Redukcja emisji: Dzięki optymalizacji zużycia paliw lub energii elektrycznej, budynki wyposażone w inteligentne systemy osiągają niższą jednostkową wielkość emisji CO2​.
• Wiarygodność danych: Zautomatyzowane raportowanie danych z systemów BEMS pozwala audytorowi na dokładniejszą inwentaryzację parametrów budynku, co zwiększa rzetelność wystawionego świadectwa.

Tabela 2. Wpływ automatyki na parametry energetyczne

Podsumowując, wdrożenie rozwiązań klasy Smart Home i BEMS w budynkach to inwestycja, która przynosi korzyści nie tylko w postaci niższych rachunków, ale także poprawia ocenę energetyczną nieruchomości w oficjalnym świadectwie charakterystyki energetycznej. Dla obiektów o większej skali (powyżej 290 kW) stanowi to również ustawowy wymóg mający na celu poprawę ogólnego standardu efektywności energetycznej zasobów budowlanych.